Klimop planten doe je zo, van standplaats tot goede start

Een klimopplant kan een schaduwrijke hoek groen maken, langs een schutting groeien of over de grond kruipen. Toch is niet elke plek geschikt: de plant kan zich stevig hechten en zich uitbreiden, terwijl een bontbladige vorm soms andere wensen heeft dan gewone klimop. Kijk daarom eerst waar de plant moet groeien, hoeveel ruimte beschikbaar is en of de muur of grond daarvoor geschikt is. Daarna kies je een plantmoment en plant je de kluit op de juiste hoogte.

Waar wil je dat de klimop groeit?

Bepaal eerst de functie. Klimop kan omhoog groeien tegen een wand, schutting of gaas, maar de kruipende scheuten kunnen ook de bodem bedekken. De plant vormt hechtwortels op klimmende stengels en wortelt ook waar liggende stengels de grond raken. Flora van Nederland beschrijft dat zulke stengels op de knopen wortelen en zo een mat kunnen vormen. Dat maakt klimop bruikbaar als bodembedekker, maar betekent ook dat je de randen moet controleren als je de plant binnen een vak wilt houden.

Voor een muur is de conditie van het oppervlak belangrijker dan alleen de kleur of ligging. De Nederlandse klimplantengids over groene gevels noemt klimop een zelfhechter en raadt hem af bij oude, zachtere stenen en mortel, omdat de gevel daardoor kan verzwakken. Is het metselwerk broos, beschadigd of monumentaal, laat dan eerst beoordelen of directe begroeiing verstandig is. Een losstaand rek geeft meer afstand tussen plant en gevel; kies voor een constructie die stevig genoeg is voor de volgroeide begroeiing.

Denk ook aan de ruimte boven en naast de plant. Klimop is een krachtige groeier. Scheuten kunnen richting dakrand, raam, regenpijp of aangrenzende tuin gaan. Spreek met jezelf af welke delen van de tuin groen mogen worden en controleer de plant later regelmatig. Wil je juist andere soorten langs een constructie laten groeien, dan kun je je keuze vergelijken met de mogelijkheden voor planten langs een klimrek.

Welke klimop en standplaats passen bij je tuin?

De gewone klimop, Hedera helix, is een inheemse soort met glanzend, gelobd blad. De beschrijving van Naturalis in de Heukels’ Flora van Nederland vermeldt dat klimop groeit op vochtige, voedselrijke grond, onder meer in loofbossen en langs muren. Dat is een bruikbaar uitgangspunt voor de tuin: kies bij voorkeur een plek waar de bodem niet langdurig uitdroogt en waar overtollig water weg kan.

Kijk bij aankoop naar de groeivorm en het blad. Groene klimop is een praktische keuze als je vooral een wintergroene bedekking wilt. Bontbladige selecties hebben bladeren met lichte randen of vlekken; controleer het plantenetiket voor de eisen van de gekozen cultivar, want die kunnen per selectie verschillen. Voor een vakbeplanting zonder klimmende stengels bestaat ook struikvormige klimop. De Wageningen University & Research-publicatie Drachtplanten over Hedera beschrijft Hedera helix ‘Arborescens’ als struikvorm die niet klimt.

Gewone klimop kan volgens Naturalis zowel in de schaduw als langs muren voorkomen; beoordeel dus niet alleen hoeveel zon de plek krijgt. Let ook op de bodem, de concurrentie van grote wortels en hoe makkelijk je er water kunt geven. Plant je onder een boom, houd er dan rekening mee dat de klimop zelf uit de bodem put. WUR beschrijft dat de plant geen voedsel uit de boom haalt, maar dat zijn wortels wel kunnen concurreren om bodemvoedsel en vocht.

Klimop draagt bovendien bij aan het leven in de tuin. De WUR-publicatie beschrijft de dichte begroeiing als schuil- en nestplek voor vogels en vermeldt dat de bloemen nectar en stuifmeel leveren. Volgens Naturalis valt de bloeitijd van gewone klimop van september tot en met december. Wil je een border samenstellen waarin klimplanten samengaan met vaste planten en bollen, bekijk dan ook welke soorten passen bij een border die lang mooi blijft.

Wanneer kun je klimop planten?

Een plant uit pot heeft een kluit en kan worden geplant wanneer de bodem bewerkbaar is. Vermijd planten in bevroren grond, in een doorweekte bodem of tijdens felle zon en warmte. Het precieze geschikte moment hangt dus af van het weer en de toestand van je tuin, niet alleen van de maand. In het najaar kan de grond nog vochtig zijn; bij droogte blijft water geven na het planten nodig.

Een plant met kale wortels behandel je anders dan een plant uit pot. Volg bij kale wortels de aanwijzingen van de kweker en laat de wortels niet uitdrogen terwijl je de plek voorbereidt. Bij een potplant maak je de kluit eerst goed vochtig. Als je een boom of struik in dezelfde periode wilt planten, houd dan rekening met de eigen planttijd en voorbereiding daarvan; de werkwijze voor bomen planten op het juiste moment is niet automatisch dezelfde als voor klimop.

Hoe plant je klimop stap voor stap?

1. Maak de plek vrij van onkruid en losse stenen. Controleer ook of er geen kabels of leidingen liggen waar je gaat graven. Maak de grond los zodat de wortels ruimte krijgen.
2. Zet de potplant op de beoogde plek en bepaal de richting waarin je de scheuten wilt leiden. Houd afstand tot paden, raamkozijnen, goten en de erfgrens. Plant je langs een rek, controleer dan vooraf of dat stevig en goed bevestigd is.
3. Haal de plant uit de pot en maak dichtgedraaide wortels voorzichtig los. Graaf een plantgat dat de wortels ruim kan opnemen. De bovenkant van de kluit hoort ongeveer op hetzelfde niveau te komen als de omringende grond; begraaf de stengelvoet niet onnodig diep.
4. Vul het gat met de uitgegraven grond en druk die licht aan, zodat de plant stevig staat zonder de aarde hard dicht te stampen. Gebruik geen extra meststoffen tenzij de aanwijzingen bij de plant of de bodemomstandigheden daar reden toe geven.
5. Geef na het planten water zodat de grond rond de kluit aansluit. Houd de bodem daarna in de gaten en geef opnieuw water als die droog wordt. Voorkom tegelijk dat water rond de wortels blijft staan.
6. Leid de jonge scheuten naar de gewenste plek. Bij een klimrek kun je ze losjes begeleiden; op een muur laat je ze alleen groeien als het oppervlak daarvoor geschikt is.

Hoe controleer je of de plant goed is aangeslagen?

Controleer in de weken na het planten of de kluit niet uitdroogt en of de plant stevig in de grond staat. Een paar slap hangende bladeren kunnen aanleiding zijn om eerst de bodemvochtigheid te controleren, maar geef niet automatisch steeds meer water: een natte, slecht doorlatende plek kan eveneens problemen geven. Kijk of nieuwe scheuten op de gewenste route groeien en haal ongewenste uitlopers weg voordat ze zich verder vastzetten.

Houd ook de begrenzing van bodembedekkende klimop bij. De WUR-publicatie vermeldt dat klimop makkelijk vermeerdert via stekken en afleggers; dat zijn scheuten die wortels vormen waar ze de grond raken. Daarmee kun je een plant vermeerderen, maar het verklaart ook waarom scheuten buiten het bedoelde vak kunnen aanslaan. Knip ze tijdig af en verwijder ze waar je geen nieuwe planten wilt.

De plant vraagt onderhoud als je de omvang wilt begrenzen. WUR geeft aan dat klimop snoei goed verdraagt en dat twee snoeibeurten per jaar nodig kunnen zijn om de plant binnen de perken te houden. Dat is geen vast schema voor elke tuin: de gewenste vorm, groeiplek en snelheid bepalen hoe vaak je moet ingrijpen. Controleer vóór het snoeien of er vogels in de begroeiing nestelen en werk niet door een nest heen. Geef klimop dus een plek waar je er veilig bij kunt en waar je de groei kunt blijven controleren.